Druk op robotisering neemt toe
Dat robotisering doorzet, is volgens Van den Bos een gegeven. Dat komt mede door uitdagingen op het gebied van arbeid, duurzaamheid en concurrentievermogen. Er zijn simpelweg minder mensen beschikbaar voor het werk en de loonkosten stijgen. Daar komt bij dat bedrijven willen of moeten verduurzamen. Én wie ook nog eens productiever werkt, staat sterker in de markt. Bij Tomatoworld, het innovatiecentrum voor de Nederlandse glastuinbouw, wordt dan ook volop geëxperimenteerd en getest met 5G, IoT, AI en robotica.
Risico's verspreiden zich over de keten
Omdat er bij robotisering zoveel nieuwe technologie komt kijken, veranderen ook de risico’s van het telen van gewassen. Waar vroeger één machine en één bestuurder aan het werk waren, worden nu meer en meer partijen onderdeel van de productieketen. En onjuiste data, een sensorfout of een verkeerde softwarebeslissing kan leiden tot flinke gewas- of bedrijfsschade.
Van den Bos: “Neem een AI-systeem dat autonoom de waterafgifte regelt en het gewas beschadigt. Voor de teler is dat één schade. Maar daar zit nog een hele digitale keten achter van leveranciers van onder andere sensoren, dataverbindingen en AI-modellen. Waar zat de fout precies? En wie is verantwoordelijk? Dat is niet eenvoudig te beantwoorden, maar wél cruciaal. Zonder helder antwoord komen er geen producten op de markt die telers vertrouwen.
Één innovatie, drie perspectieven
En dat vertrouwen is bepalend voor het tempo van robotisering. Van den Bos kent de markt goed en weet dat telers niet zomaar investeren in een toepassing waarvan de werking nog niet is bewezen. Daarom zijn fieldlabs als Tomatoworld zo waardevol en noodzakelijk. Daar worden robots en AI-toepassingen getest. En fouten maken mag, zodat een prototype daarna écht marktklaar is.
In dat proces komen drie perspectieven samen. "De producent wil testen en bewijzen dat de innovatie werkt. De teler wil met eigen ogen zien dat het werkt. En de verzekeraar wil het risico op schade kennen om het later te kunnen verzekeren. Bij ons brengen we die partijen en hun vragen bij elkaar,” legt Van den Bos uit.
Insurability by design
Samenwerken gebeurt in de praktijk soms nog te laat. “Het is nog vaak zo dat verzekeraars pas in beeld komen ná de marktintroductie”, vertelt de directeur. “Als ontwerpkeuzes al vastliggen en bijsturen lastiger is geworden. Grote innovators houden daarbij al vaker rekening met verzekerbaarheid, maar er zijn ook talloze startups en mkb-bedrijven die zich in de testfase vooral focussen op de technische werking”, weet hij uit ervaring.
En daar liggen volgens Van den Bos kansen voor alle partijen. Wie vroeg meekijkt, kan risico's helpen wegnemen om obstakels bij het verzekeren te voorkomen. Dat levert veilige, betrouwbare prototypes en beter verzekerbare producten op voor de teler.
Tot slot: "Robotisering zet door, met of zonder ons. Met verzekeraars vroeg aan tafel, gaat het betrouwbaarder, sneller en veiliger. Schuif aan in het innovatieproces, samen met telers, innovators en financiers. Jullie expertise is geen rem op innovatie. Het is een voorwaarde waaronder innovatie het erf op kan.”
